[b]Мақомоти Тоҷикистон дар баробари матолиби интиқодӣ дар матбуот ҳассосияти аз ҳад беш нишон дода, дар бисёр маврид сардабиронро ба чопи раддия маҷбур мекунанд.[/b]

Ин вазъ хабарнигоронро нигарон кардааст ва онҳо умед доранд, ки қабули қонуни нави матбуот баҳси онҳоро бо даъвогарон сабуктар хоҳад кард. Раддия дар қонуни нави матбуоти Тоҷикистон банди махсусро дар бар гирифта, ба шаҳрванд ҳақ додааст, ки дар сурати бардурӯғ будани далелҳои мақола раддия бинависад. Матбуот низ муваззаф шудааст, ки ин ҷавобияи даъвогарро дар чаҳорчӯби қонун ба табъ расонад.

Мирзонабии Холиқзод

Источник: http://www.taj.nansmit.tj/analysis/?id=166

[b]Мақомоти Тоҷикистон дар баробари матолиби интиқодӣ дар матбуот ҳассосияти аз ҳад беш нишон дода, дар бисёр маврид сардабиронро ба чопи раддия маҷбур мекунанд.[/b]

Ин вазъ хабарнигоронро нигарон кардааст ва онҳо умед доранд, ки қабули қонуни нави матбуот баҳси онҳоро бо даъвогарон сабуктар хоҳад кард. Раддия дар қонуни нави матбуоти Тоҷикистон банди махсусро дар бар гирифта, ба шаҳрванд ҳақ додааст, ки дар сурати бардурӯғ будани далелҳои мақола раддия бинависад. Матбуот низ муваззаф шудааст, ки ин ҷавобияи даъвогарро дар чаҳорчӯби қонун ба табъ расонад.

Фазлиддин Асозода, журналисти тоҷик, мегӯяд, вақте дар бораи санҷишу имтиҳонҳои донишҷӯён дар донишгоҳҳои Тоҷикистон ва доир ба масъалаи пулситонии баъзе устодон мақола навишт, дафъатан аз тарафи яке аз муаллимони Донишгоҳи славянии Тоҷикистону Русия раддия навишта шуда, ин баҳс то ба Шӯрои васоити ахбори умум кашонида шуд.

Раиси Иттиҳодияи журналистони Тоҷикистон Акбаралӣ Сатторов мегӯяд, масъалаи раддия ва чопи он дар нашрияҳо ба як масъалаи ҷиддии расонаҳо табдил шудааст. Аммо ба назари ҷаноби Сатторов, нашри посух ё раддияи вазорату дигар ниҳодҳо беҳтар аз баҳсҳои додгоҳӣ аст, ки камари матбуоти мустақилро мешиканад.

«Мо ин таҷрибаро дорем, ки пас аз чопи як мақола дар «Вечерний Душанбе» идорае, ки мавриди баррасӣ қарор гирифта буд, дар раддияи худ ба ҷойи бо далелу факт рад кардани маълумоти мақола, бештар бо забони таҳқиру тавҳин худро сафед мекард. Мо аз чопи ин раддия худдорӣ кардем»,-афзуд раиси Иттиҳодияи журналистони Тоҷикистон.

Чопи раддия барои нашрияҳо аз он ҷиҳат нохушоянд аст, ки обрӯву эътимоди онҳоро дар назари хонандаҳо коста мегардонад ва дар баъзе маврид онҳоро ҳамчун дуруғгӯ ҷилва медиҳад. Акбаралӣ Сатторов мегӯяд, мақола бояд ба таври ҳирфаӣ навишта шавад, ки ҷое барои рад намудани факту далел ва маълумоти мақола боқӣ намонад.Бо ин ҳол, нашри маҷбурии раддияҳо дар ҳоле авҷ гирифтааст, ки матбуот дар танқиди амалкардҳои ҳукумат озодтар шуда ва саҳифаҳои нашрияҳо низ бо сарлавҳаҳои моҷаробарангез хушхарид шудаанд. Раисиҷумҳури Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон бо як қарор дар соли 2009 мақомоти давлатиро муваззаф кард, ки ба мавод ё мақолаҳои танқидӣ вокуниш нишон диҳанд.

Сардабири ҳафтаномаи «Фараж» Хуршеди Атовулло мегӯяд, пас аз ин амри раисиҷумҳур нашри раддияҳо бештар шуд: «Бар асоси қонуни ҷории матбуот онҳо мехоҳанд, ки матни раддия бидуни таҳрир чоп шавад. Ҳоло ҳамин вазъ дар масъалаи раддияву посух ба он аксари сардабирони ҳафтаномаҳоро ба ташвиш овардааст.»

Аммо бархе аз намояндагони идораҳои давлатӣ мегӯянд, раддияро ба хотири худсафедкунӣ чоп намекунанд, балки мехоҳанд паҳлуҳои торик ва далелу маълумоти нодуруст рӯшан карда шавад. Баҳром Қурбонов, намояндаи Вазорати обу обёрии Тоҷикистон, ки чандин маротиба ба хотири рӯшан кардани баъзе масъалаҳо дар навиштаҳои рӯзноманигорон ҷавобия навиштааст, мегӯяд: «Бисёр вақт ҳамин ҳолатҳо мешавад, вале на барои худсафедкунӣ . Мо бо мутахассисон ҳамаҷониба факту далелҳоро дақиқ намуда, ба редаксия пешниҳод мекунем.»

Сардабирони нашрияҳо мегӯянд, чопи маҷбурии раддияҳо аз як тараф хонандаро саргум месозад, аз тарафи дигар ҷонибҳо, яъне хабарнигору даъвогарро ба як баҳси дигар ворид мекунад. Ҳуқуқшиноси умури матубот Иноят Иноятов пешниҳод мекунад, ки дар Қонуни нави матбуот чаҳор банди моддаи 19 комилан бознигарӣ шавад. Вай гуфт, «таҷрубаи баҳсҳо нишон медиҳад, ки дар бораи як нафар вақте мақола навишта мешавад, нафари дигар бо таҳқиру тавҳин ҷавоб менависад ва қонуни мазкур мегӯяд, ин раддия бетаҳрир чоп шавад. Барои ҳамин, дар матни нав бояд рӯшан кард, ки идораи рӯзнома чиро ва чигуна бояд нашр кунад.»

Ҳоло тарҳи нави қонуни матбуоти Тоҷикистон дар баррасии гурӯҳи кории иборат аз намояндагони порлумон, ҳукумати кишвар ва журналистон қарор дорад ва гуфта мешавад, ки созиш бар сари ин мавзуъ ба осонӣ даст нахоҳад дод.

Мирзонабии Холиқзод

Источник: http://www.ozodi.org/content/article/24493873.html

[b]Интизор меравад дар остонаи таҷлил аз Рӯзи матбуот, мулоқоти Эмомалӣ Раҳмон бо хабарнигорон баргузор шавад.[/b]

Қабл аз ин, анҷуманҳои хабарнигорӣ ва кумитаи таҷлил аз садсолагии «Бухорои шариф» раиси ҷумҳурро барои ширкат дар ҷашни садсолагии нахустин рӯзномаи тоҷикӣ дар рӯзи 11-уми март даъват карда буданд. Ҳоло ниҳодҳои масъул ва дастгоҳи раёсати ҷумҳурӣ ва кумитаи баргузории ҷашни «Бухорои шариф» саргарми таҳияи барнома ва муқаддимасозии дидор ва мулоқоти раиси ҷумҳур бо хабарнигорон ҳастанд.

Сайфуло Қодиров, аз масъулони баргузории ҷашни матбуот ва «Бухорои шариф» дар вазорати фарҳанг аз ироаи ҳар гуна иттилоъ роҷеъ ба ширкати раиси ҷумҳур ва барномаи ҳузури ӯ дар ин ҷашн худдорӣ кард, аммо гуфт, вазорат саргарми омодасозии маҷлиси бошукӯҳ ва консерти идома ба ифтихори ҷашни матбуот аст.

Гуфта мешавад, нишасти хабарнигорон бо ширкати раиси ҷумҳур қарор аст, рӯзи 10-уми март, як рӯз қабл аз баргузори ҷашни матбуот ва садсолагии «Бухорои шариф» доир шавад. Дар ҳоли ҳозир дубора хабарнигорон ва масъулини расонаҳо барои ширкат дар ин мулоқот сабти ном мешаванд. Вале суоли матраҳ аст ин аст, ки оё ба ин мулоқот танҳо хабарнигорони дохилӣ даъват хоҳад шуд ва ё соири журналистон? Ва ин мулоқот ошкору муфид ва ё мисли мулоқот бо зиёиён хоҳад буд? Ва билохира чиро метавон аз ин мулоқот интизор дошт? Оё метавон интизори тағйири сиёсат ва бархӯрди давлат дар муносибат бо расонаҳо буд?

Мулоқоти раиси ҷумҳури Тоҷикистон бо қишрҳои дигар, аз ҷумла бо тоҷирону соҳибкорону ҳунармандону кӯҳкорон расм шудааст, аммо ин барои дуввум аст, ки ӯ бо маҳофили рӯзноманигорӣ мехоҳад мулоқот кунад. Таҳлилгарон мегӯянд, эҳтиром гузоштан ба таърих ба далели таҷлил аз ҷашни «Бухорои шариф» аз як сӯ, ва аз сӯи дигар дарки як воқеияти мусаллами дунёи имрӯз, ки режимҳои худкома дар муқобили мавҷи эътирозҳо нотавон маълум мешаванд, раиси ҷумҳури Тоҷикистонро ба чунин тасмиме барои мулоқот бо ҷомеаи журналистӣ водор кардааст.

Ҳикматулло Сайфуллозода, сардабири нашрияи «Наҷот» мегӯяд, бовар дорад, ки ба ин далел мулоқоти мазкур ошкоро ва созанда воқеъ хоҳад шуд. Зеро танҳо қишре, ки дар ҷомеаи Тоҷикистон бо назари интиқодӣ боқӣ мондааст ва ҳарфе барои гуфтан дорад, ин хабарнигорон ҳастанд. Ӯ мегӯяд: «Ин мулоқот мисли мулоқот бо соҳибкорону тоҷирону варзишгарон ва ё ба ном зиёиён нест. Ба ҳар ҳол хабарнигорон як қишре ҳастанд, ки афкори умумӣ ба миён меоранд, ҳарфҳои ҷомеаро мегӯянд. Пас ман умед ва бовар дорам, ки мулоқот озод, шаффоф доир хоҳад шуд. Ва имкони матраҳ кардани масоили доғ вуҷуд хоҳад дошт.»

Аммо Хилватшоҳи Маҳмуд, сардабири хабаргузории «Озодагон» мегӯяд, агар ин мулоқот протоколӣ ва таваҷҷӯҳ дар он ба масъулини расонаҳо ва матбуот бошад, онҳо ҷуръати гуфтани мушкили ҷомеъа ва расонаҳоро дар мулоқоти рӯбарӯ надоранд. Ва ин мулоқот низ шабеҳи мулоқот бо зиёиён анҷом хоҳад шуд.

Ӯ мегӯяд: «Хабарнигорони мустақил ҳарфе барои гуфтан ва матраҳ кардан доранд, аммо агар мулоқот протоколӣ ва номнависшуда бошад, мисли мулоқот бо зиёиёнамон анҷом хоҳад шуд. Зеро масъулини расонаҳо ҷуръати гуфтани масъалаҳоро дар рӯбарӯи раҳбари давлат надоранд.»

Аммо бархе дигар аз таҳлилагарон мегӯянд, ки сарфи назар аз он, ки ин мулоқот ошкору шаффоф хоҳад буд ё не ва кадом масоили дар он матраҳ мешавад, паёмади хубу дурусте барои расонаҳо нахоҳад дошт. Ва бархӯрди давлат бо расонаҳоро тағйир нахоҳад дод.

Зафар Абдуллоев, таҳлилгари умури расонаҳо мегӯяд: «Ман чизи зиёдеро аз ин мулоқот интизор надорам. То ҷое ман огоҳ ҳастам, созмонҳо ва анҷуманҳои хабарнигорӣ мехоҳанд имтиёзталабӣ кунанд ва хостори лағви бархе молиёт шаванд. Аммо ман фикр мекунам, ки ин масъалаи муҳиме барои матбуоти тоҷик нест. Ба ҷои ин беҳтар мебуд, ки масъалаи ислоҳоти банди 135 ва 136 қонуни ҷиноиро матраҳ мекарданд, то хабарнигорон метавонистанд, бо ҷуръати бештар ва бидуни тарс аз таъқиби ҷиноӣ, фаъолият менамуданд. Аммо то ҷое ман медонам, матраҳ кардани ин масъала дар назар нест.»

Ҷаноби Абдуллоев ҳамчунин афзуд, дар мулоқоти се соли пеши хабарнигорон бо раиси ҷумҳур, масоили зиёде матраҳ шуд, аммо яке аз онҳо ҳам амалӣ нагашт. Аз ҷумла, масъалаи таъсиси Бунёди кӯмак ба матбуоти миллӣ пеш гузошта шуд, ки ҳадаф аз он озодсозии матбуот аз сармоягузорони хориҷӣ буд, аммо ин кор амалӣ нашуд.

Масъалаи коҳиши расонаҳои беш аз ҳадди давлатӣ, шабакаҳои зиёди беасари радиоӣ ва телевизонӣ ва ба ҷои он таъсиси як шабаки қавии ҷамъиятӣ, ки ҳаводиси минтақаро пӯшиш бидиҳад, матраҳ шуд, аммо то кунун таваҷҷуҳе ба он нашудааст. Ва ин навбат низ ба қавли оқои Абдуллоев, далеле барои хушбинӣ, ки баъди ширкати раиси ҷумҳур дар ин мулоқот масоили зиёде ҳал ва бархӯрди давлат бо расонаҳо баъди он тағйир хоҳад хӯрд, вуҷуд надорад.

Раҳматкарими Давлат, радио Озоди

Источник:

[b]Иттифоқи журналистони Тоҷикистон дар ҳамкорӣ бо Маркази сотсиологии «Бозтоб» тасмим гирифтаанд, нахустин рӯзномаи тоҷикӣ «Бухорои Шариф»-ро эҳё кунанд.[/b]

Ин иқдом ба муносибати 100-умин солгарди ҷашни матбуоти миллии тоҷик сурат мегирад.

Акбаралӣ Саттор, раиси Иттифоқи журналистони Тоҷикистон дар сӯҳбат бо РО зимни таъйиди ин хабар гуфт, «ин пешниҳоди журналисти варзида — Раҷаби Мирзо аст ва мо низ аз он истиқбол кардем. Умедворем ин тадбир тӯҳфае хубе дар рӯзи матбуоти миллии тоҷик шавад.»

Хуршеди Ҳамдам

Источник: http://www.taj.nansmit.tj/analysis/?id=165

[b]Иттифоқи журналистони Тоҷикистон дар ҳамкорӣ бо Маркази сотсиологии «Бозтоб» тасмим гирифтаанд, нахустин рӯзномаи тоҷикӣ «Бухорои Шариф»-ро эҳё кунанд.[/b]

Ин иқдом ба муносибати 100-умин солгарди ҷашни матбуоти миллии тоҷик сурат мегирад.

Акбаралӣ Саттор, раиси Иттифоқи журналистони Тоҷикистон дар сӯҳбат бо РО зимни таъйиди ин хабар гуфт, «ин пешниҳоди журналисти варзида — Раҷаби Мирзо аст ва мо низ аз он истиқбол кардем. Умедворем ин тадбир тӯҳфае хубе дар рӯзи матбуоти миллии тоҷик шавад.»

Ба ин тартиб, дастандаркорони ин иқдом мегӯянд, ҳамакнун мехоҳанд то ин шумора ҷашнӣ бошад ва ба меҳмонон дар таърихи 11-уми март ҳамчун тӯҳфа дода шавад. Вале Акбаралӣ Саттор гуфт, шояд дар оянда, моҳе як бор чопи ин нашрия ба роҳ монда шавад.

Он гуна, ки ҷаноби Саттор гуфт, талош хоҳад шуд, ин шумора дар шакли асл бо ҳуруфоти форсӣ (арабиасос) ва бо матлабҳои чопшудаи нахустин шумораи «Бухорои шариф» мунташир шавад. Аммо матолибе ҳам бо ҳуруфи кириллӣ ва аз муаллифони имрӯзӣ низ дар ин шумора ҷой хоҳанд гирифт.

Дастандаркорон мегӯянд, реклом ва огаҳиҳо, ки як бахше аз рӯзномаи «Бухорои шариф» буд, дар шумораи ҷашнии он ҳам дида хоҳад шуд.

Ҳимояти молии шумораи ҷашнии «Бухорои шариф»-ро ширкати расонаии «Чархи гардун», ки молики он Акбаралӣ Саттор аст, бар ӯҳда гирифтааст.

Зимнан, нахустшумораи “Бухорои шариф”, аввалин нашрияи сирф бо забони тоҷикӣ дар Осиёи Марказӣ, рӯзи 11-уми марти соли 1912 дар чопхонаи Когон, маҳалле дар наздикии шаҳри Бухоро, аз дасти чоп берун омад.

Асосгузори нахустин рӯзномаи тоҷикӣ Мирзомуҳиддин, падари яке аз муборизони ташкили ҷумҳурии Тоҷикистон Абдуқодир Муҳиддинов буд.

Ин нашрия пас аз чопи 153 шумора дар 1-уми январи соли 1913 аз чоп монд. Аммо нашри «Бухорои шариф» заминаро барои рӯи чоп омадани маҷаллаву рӯзномаҳои дигари тоҷикӣ, аз ҷумла ӯълаи инқилоб” ва “Овози тоҷик” фароҳам кард.

Аз соли 1994 бад ин сӯ бо тасмими парлумони Тоҷикистон рӯзи 11-уми март ба унвони «Рӯзи матбуоти тоҷик» таҷлил мешавад.

Ахиран рӯзноманигорони тоҷик пешниҳод кардаанд, ки то дар ҷашни «100 солагии матбуоти тоҷик» Эмомалӣ Раҳмон, раиси ҷумҳури Тоҷикистон ширкат ва суханронӣ кунад ва ба ин тариқ мулоқотеро бо аҳли қалам дошта бошад.

Хуршеди Ҳамдам

Источник: http://www.ozodi.org/content/article/24491931.html

Созмонҳои ғайридавлатӣ аз мақомот тақозо карданд, ки аз Кодекси ҷиноӣ моддаи таъқибу муҷозот барои таҳқир ва тӯҳматро лағв кунанд.

Парҳез аз кадом мавзӯьҳо беҳтар аст?

Чопи матолиб дар бораи зиндагӣ ва кори шахсиятҳои аввали давлат, хонаводаи онҳо ва афроди наздик ба ин мақомот аз мавзӯҳои мамнӯъи матбуоти тоҷик ба ҳисоб меравад.

Источник: http://www.taj.nansmit.tj/analysis/?id=164

[b]Созмонҳои ғайридавлатӣ аз мақомот тақозо карданд, ки аз Кодекси ҷиноӣ моддаи таъқибу муҷозот барои таҳқир ва тӯҳматро лағв кунанд.[/b]

Парҳез аз кадом мавзӯьҳо беҳтар аст?

Чопи матолиб дар бораи зиндагӣ ва кори шахсиятҳои аввали давлат, хонаводаи онҳо ва афроди наздик ба ин мақомот аз мавзӯҳои мамнӯъи матбуоти тоҷик ба ҳисоб меравад.

Зулфиқори Исмоилиён

Гуфтугӯи ошкоро дар ин мавзӯъ дар миёни гурӯҳи кории давлатӣ, Омбудсмени ҷумҳурӣ ва вазири адлия баргузор шуд.

Дар ин гуфтугӯ созмонҳои ғайридавлатӣ талош карданд, ки ҳадди риски ин моддаи қонун ба ҷомеаи Тоҷикистонро ба мақомоти давлатӣ собит кунанд.

Зулфиқор Замонов, аз Дафтари ҳуқуқи башари Тоҷикистон, ки дар ин гуфтугӯҳо ширкат дошт, гуфт, дар қонуни кишварҳои демократӣ ҳамчунин модда вуҷуд надорад. Вай афзуд, вуҷуди ин модда метавонад боиси коҳиши озодии баён ва афзоиши сензура шавад.

Ҷаноби Замонов барои мисол гуфт, «вақте як шахс ё рӯзноманигор аз фаъолияти як мақоми давлатӣ интиқод мекунад, ин мақомдор онро таҳқир ё тӯҳмат ҳисобида, ба додгоҳ муроҷиат мекунад. Бо истифода аз мақомаш ва фишор ҳукми додгоҳро ба нафъи худ анҷом медиҳад.» «Ба ин далел риск вуҷуд дорад, ки як нафар таъқиб ва муҷозот шавад. Бо дар назар гирифтани хислати ҷомеаи Тоҷикистон ва вуҷуди фасод мо пешниҳод дорем, ки ин мавзӯъ на бар асоси Кодекси ҷиноӣ, балки бар асосӣ Кодекси шаҳрвандӣ баррасӣ шавад»,-афзуд ӯ.

Вале мақомоти вазорати адлияи Тоҷикистон бар онанд, ки ҳар як шахс ҳақ дорад, аз обрӯи худ дифоъ кунад. Ойниҳол Бобоназарова, як тан аз ҳуқуқдонҳои саршиноси ҷумҳурӣ низ мухолифи вуҷуди ин модда дар Кодекси ҷиноии Тоҷикистон аст. Ӯ гуфт, «вуҷуди ҳамин гуна моддаҳо дар Кодекси ҷиноии Тоҷикистон ин як фишанги сахти режимҳоест, ки демократӣ нестанд. Системаи мо, ки пӯшида ва фасодзада аст, шаффофият надорад, ҳамин модда ба наъфи мақомот аст, на ба нафъи рӯзноманигор ва ё шахсе, ки аз фаъолияти мақомот интиқод мекунад.»

Ба гуфтаи Нуриддин Қаршибоев, раиси Анҷумани миллии расонаҳои мустақили Тоҷикистон (НАНСМИТ), қазияи додгоҳии рӯзноманигор Маҳмадюсуф Исмоилов аз ноҳияи Ашт ва қазияи додгоҳии ҳафтавори «Миллат» мисоли рӯшани риск ва маҳдудияти озодии баён бо истифода аз ҳамин моддаи Кодекси ҷиноии Тоҷикистон аст. Ба гуфтаи ӯ, мақомоти ноҳияи Ашт навиштаҳои Исмоиловро таҳқиру тӯҳмат донситанд, вале мардум ин навиштаҳоро ошкорбаёнӣ дар ҷомеаи демократӣ талаққӣ кардаанд. «Ҳафтавори «Миллат» дар бораи ғайриқонунии масрафи пули буҷаи давлат аз сӯи вазорати кишоварзӣ ба нақл аз қавли кумитаи иқтисод ва буҷаи порлумони Тоҷикистон навишта буд. Вале додгоҳ ҳафтаворро дар тӯҳмат айбдор кард»,-илова намуд Қаршибоев.

Ба гуфтаи раиси НАНСМИТ, вуҷуди ин модда воситаест, ки давлат тавассути он даҳони рӯзноманигоронро мебандад. Дар ин нишаст дар бораи риски зарари ин модда ба ҷомеа мисолҳои зиёде ироа шуд, вале мақомоти Тоҷикистон вуҷуди ин моддаро бар зарари ҷомеа ва шаффофияту озодии баён надонистанд.

Источник: http://www.ozodi.org/content/article/24493283.html

[b]Дар чанд соли ахир дар Тоҷикистон иддае аз хабарнигорон ба иттиҳоми туҳмат ва тавҳин ба додгоҳҳо кашида шудаанд.[/b]

Эътилофи созмонҳои ғайридавлатии Тоҷикистон бо интишори қатъномае аз талоши давлат барои лағви ҳукми эъдом истиқбол карда ва хостори ҳазфи моддаҳои марбут ба таҳқиру туҳмат аз қонуни кайфарии ин кишвар шудааст.

Ин эътилоф аз худдории давлати Тоҷикистон аз пазируфтани тавсияҳои СММ дар мавриди «ғайриҷиноӣ» кардани ҷароими марбут ба таҳқиру туҳмат ибрози таассуф кардааст.

Источник: http://www.taj.nansmit.tj/analysis/?id=163

[b]Дар чанд соли ахир дар Тоҷикистон иддае аз хабарнигорон ба иттиҳоми туҳмат ва тавҳин ба додгоҳҳо кашида шудаанд.[/b]

Эътилофи созмонҳои ғайридавлатии Тоҷикистон бо интишори қатъномае аз талоши давлат барои лағви ҳукми эъдом истиқбол карда ва хостори ҳазфи моддаҳои марбут ба таҳқиру туҳмат аз қонуни кайфарии ин кишвар шудааст.

Ин эътилоф аз худдории давлати Тоҷикистон аз пазируфтани тавсияҳои СММ дар мавриди «ғайриҷиноӣ» кардани ҷароими марбут ба таҳқиру туҳмат ибрози таассуф кардааст.

Дар ин қатънома, ки рӯзи чаҳоршанбеи 22 феврал мунташир шуд, ҳамчунин пешниҳодҳое барои гузориши Тоҷикистон ба СММ дар заминаи мубориза бо шиканҷа, таъмини озодии додгоҳҳо, дастрасии озод ба зиндониён ва ҳимоят аз ҳуқуқи маълулон ироа шудааст.

Намояндагони созмонҳои ғайридавлатӣ аз қасди давлат ба тасвиби прутукули дувуми қарордоди байналмилалии ҳуқуқи башарро гоме муҳим дар заминаи лағви ҳукми эъдом дар Тоҷикистон хондаанд.

Ҳамчунин Эътилофи созмонҳои ғайридавлатӣ талоши давлати Тоҷикистон барои пайвастан ба прутукули Кунвонсиюни СММ алайҳи шиканҷаро низ иқдоме бамаврид хондаанд.

[b]Ҳукми эъдом — амале ваҳшиёна[/b]

Сокинони Тоҷикистон дар мавриди ҳукми эъдом ва лағви он дар ин кишвар ақоиди зидду нақизе доранд.

Бархе аз сокинон бар ин ақидаанд, ки иддае аз ҷинояткорон, аз ҷумла қотилон ва кӯдакозорон (педофилҳо) бояд маҳкум ба эъдом (қатл) шаванд. Ба назари онҳо, аз ин роҳ давлат метавонад аз афзоиши ҷароиме назири қатл ҷилавгирӣ кунад.

Вале ҳуқуқдонҳо мегӯянд, ки ҳукми эъдом наметавонад роҳи ҳалле барои ҷилавгирӣ аз ҷароими сангин дар ҷомеъа бошад.

Ойниҳол Бобоназарова, ҳуқуқдони саршинос, мегӯяд, ки ҳукми эъдомро бисёре аз рӯшанфикрони ҷаҳонӣ «амале ваҳшиёна» хондаанд.

Вай афзуд: «Бубинед се омил вуҷуд дорад, ки лағви ҳукми эъдом дар ҷомеъаро воҷиб мекунад. Аввал, ин иштибоҳи додгоҳӣ, дувум ин ки қонунҳои бисёре аз кишварҳо, аз ҷумла Тоҷикистон, ҳаққи табиъии мардум ба зиндагиро ба расмият мешиносанд. Маҳкум кардани фард ба эъдом бо ин қонун мухолифат мекунад. Ва севум он ки ҳукми қатл ҷилави иртикоби ҷароимро намегирад.»

Ин ҳуқуқдони маъруф мӯътақид аст, ки ба фарди ҷинояткор бояд тибқи қавонини мавҷуд дар кишварҳо фурсат ё муҳлат барои ислоҳро дод. Хонуми Бобоназарова мегӯяд дар сурате ки ҳукми эъдом дар Тоҷикистон лағв шавад, ин иқдом Осиёи Миёнаро ба минтақае озод аз ҳукми эъдом табдил медиҳад.

Туркманистон нахустин кишвари Осиёи Миёна буд, ки ҳукми эъдом дар қонуни ҷазоро лағв кард ва ба дунболи ин кишвар мамолики дигари минтақа низ аз ҳукми эъдом даст кашидаанд.

Мақомоти ин кишварҳо бештар бо дарназардошти иштибоҳи додгоҳӣ ин ҳукмро аз қонуни ҷазои кишварҳояшон ҳазф кардаанд, зеро ба гуфтаи ҳуқуқдонҳо, системи қазоии ин кишварҳо комил нест ва имкони бегуноҳ ба эъдом маҳкум шудани афрод дар ин ҷо зиёд аст.

Иҷрои ҳукми эъдом (қатл) дар Тоҷикистон аз чанд солп еш ба ин сӯ ба таълиқ (мораториюм) даромада, вале ин навъи ҷазо дар қонуни кайфарии ин кишвар ҳамчунон вуҷуд дорад.

Аммо дар муколамаи давлати Тоҷикистон бо Шӯрои ҳуқуқи башари СММ дар пойизи соли гузашта, мақомоти тоҷик тавсияҳои ин ниҳод барои лағви ҳукми эъдомро пазируфтаанд.

[b]»Туҳмат макун, ба додгоҳ мекашам»[/b]

Яке дигар аз пешниҳодҳои ироашуда дар қатъномаи Эътилофи созмонҳои ғайридавлатии Тоҷикистон низ ба додгоҳҳо рабт мегирад.

Дар сарфасли ин қатънома зери унвони «Озодбаёнӣ дар Тоҷикистон» аз Қонуни кайфарӣ ё ҷазои ин кишвар ҳазф кардани моддаҳои 135 ва 136, яъне моддаҳои марбут ба «тавҳин ва туҳмат» матраҳ шуда ва онҳо хостори «ғайриҷиноӣ» кардани ин ду ҷурм ҳастанд.

Нуриддин Қаршибоев, раиси Анҷумани расонаҳои мустақилли Тоҷикистон, мегӯяд, тавҳин ва тӯҳмат барои «муҳофизати мақомоти бесалоҳият аз сухани ҳақ дар ҷомеъа» аст.

Оқои Қаршибоев мегӯяд, ки дар тӯли даҳ соли фаъъолияти анҷуман ва назорат бар вазъи расонаҳо ва мушкилоти онҳо, кормандони ин созмон ба ин натиҷа расидаанд, ки ғайриҷиноӣ шудани моддаи 135 ва 136 қонуни кайфарӣ бар суди ҷомеъа хоҳад буд.

Оқои Қаршибоев афзуд: «Ҳарчанд мақомоти Тоҷикистон дар заминаи ғайриҷиноӣ кардани ин модда талошҳое ба харҷ додаанд, вале тасвиби он метавонист мунҷар ба фаъъолияти муассири хабарнигорон ва расонаҳо шавад.»

«Дар қонуни кайфарии бархе аз кишварҳои пешрафта низ ин модда вуҷуд дорад, аммо аз вай ҳеҷ гоҳ истифода нашудааст. Дар Тоҷикистон бархе аз мақомот нисбат ба интиқоди рӯзноманигорон аз фаъъолияташон таҳҳамулпазир нестанд ва барои дифоъ аз мавқеъи хеш хабарнигорро бо истифода аз ин модда ба додгоҳ мекашанд.»

Бисёре аз рӯзноманигорон дар Тоҷикистон бо ин назар мувофиқанд. Ба гуфтаи бархе аз рӯзноманигорон, ки бо мушкили додгоҳӣ рӯбарӯ шуда буданд, хуб буд, агар давлати Тоҷикистон дар остонаи таҷлил аз 100-умин солгарди матбуъоти Тоҷикистон моддаҳои марбут ба туҳмат ва тавҳинро аз қонуни кайфарӣ ҳазф карда ва ба қонуни шаҳрвандӣ (маданӣ) шомил кунад.

Дар қатъномаи Эътилофи созмонҳои ғайридавлатии Тоҷикистон аз гуфтугӯйи бози мақомоти давлатӣ ва ҷомеъаи мадании ин кишвар барои ҳалли мавзӯъҳои доғ истиқбол шудааст.

Источник: http://www.bbc.co.uk/tajik/institutional/2012/02/120222_zkh_humanrights_massmedia.shtml

[b]Бунгоҳи омӯзиш, илм ва фарҳанги Созмони Милал мегӯяд, “бо он ки ҷаҳон ин гуна босуръат тағйир меёбад, мо бояд тавонмандиҳои асосии радиоро барои пайванд додани мардум ва ҷомеаҳо, табодули дониш ва маълумот ва таҳкими ҳамдигарфаҳмӣ арҷ гузорем.[/b]

Дар изҳороти Юнеско ба муносибати аввалин бор таҷлил шудани Рӯзи Ҷаҳонии Радио гуфта мешавад, радио расонаест, ки ба 95 дарсади аҳолии ҷаҳон ва махсусан ба ҷомеаҳои дурдасту ҳошиягӣ ба нархи арзон дастрас аст. “Исбот шудааст, ки радио бо фарогирифт ва платформаҳои нашраш як расонаи қавиест, ки бо корбасти технологияҳои нав рушд меёбад.”

Мудири кулли Бунгоҳи омӯзиш, илм ва фарҳанги Созмони Милал, Ирина Бокова, дар паёмаш ба муносибати Рӯзи Ҷаҳонии Радио гуфт: “Радио расонаи оммавиест, ки барои густардатарин мухотабон, махсусан дар бахшҳои канорафтодаи ҷомеаи мо дастрас аст. Радиои озод, мустақил ва чандандеш барои ҷомеаҳои солим ҳалкунанда буда, барои пешбурди ҳуқуқи инсон ва озодиҳои бунёдӣ ҳаётан муҳим аст.”

Иттиҳоди Нашаротии Арупо ба муносибати Рӯзи Ҷаҳонии Радио оғози “Ҳафтаи Радио”-ро эълон кард. Раиси он Ингрид Делтенр гуфт, ин ташаббус ҳарсола хоҳад буд ва “бо роҳи ба ҳам овардани дурахшонтарин ситораҳои радио, барномасозони компютерӣ, муҳандисон, хидматрасонҳо, мудирони шабакаҳо ва тавлидгарони саноатӣ абзори беҳтари фаннӣ ва роҳҳои рушдро муайян хоҳанд кард.”

Ҷашни Рӯзи Ҷаҳонии Радио дар 13-уми феврал ҳамчунин ёдбуде аз рӯзи таъсиси Радиои Созмони Милал дар соли 1946 мебошад.

Радиои Озодӣ Рӯзи Ҷаҳонии Радиоро ба ҳамаи ҳамкорону ҳампешагон ва шунавандагони худ дар саросари ҷаҳон табрик мегӯяд. Радиои Шумо ҳамеша пур аз садо бод!

Источник: http://www.ozodi.org/content/article/24482261.html