[b]Маҷлиси намояндагони порлумони Тоҷикистон тарҳи қонуни ҷадиде дар бораи матбӯъот ва расонаҳо дар ин кишварро ба тасвиб расонд.[/b]
Ин тарҳ, ки «Қонуни матбӯъоти даврӣ ва дигар воситаҳои ахбори омма» унвон дорад, аз сӯйи Олим Салимзода ва Акрамшоҳ Фелалиев, аъзои Маҷлиси Намояндагон, таҳия ва дар моҳи марти соли 2010 барои баррасӣ ба порлумон пешниҳод шуда буд.
Тайи ду соли гузашта ин тарҳ дар маҳофили мухталифе бо ширкати рӯзноманигорон, масъулони расонаҳо ва созмонҳои мудофеъи ҳуқуқи хабарнигорон ва озодии баён, намояндагони ҷомеъаи маданӣ ва созмонҳои байналмилалӣ 18 маротиба баррасӣ шудааст.
Олим Салимзода, раиси Кумитаи Маҷлиси намояндагон дар умури равобити байналмилалӣ, иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ ва иттилоъот, ки рӯзи чаҳоршанбеи 12 декабр пешнависи ин санади ҳуқуқиро дар иҷлоси порлумон муъаррифӣ мекард, ин санади ҳуқуқиро «мукаммал ва бо дарназардошти афкори рӯзноманигорони кишвар таҳияшуда» унвон кард.
Ба гуфтаи оқои Салимзода, тибқи дастури Шӯрои Маҷлиси намояндагон, ба манзури такмили ин тарҳ аз ҷумлаи намояндагони порлумон, рӯзноманигорон, ҳуқуқдонҳо ва аъзои давлат гурӯҳе корӣ таъсис шуд ва дар муддати яку ним сол назару пешниҳодҳо дар ин заминаро баррасӣ ва пазируфтааст.
Ӯ ба унвони мисол аз банди марбут ба коҳиши муддати дарёфти иттилоъот аз ниҳодҳои давлатӣ аз 30 то ба 3 рӯз ишора кард, ки бо пешниҳоди рӯзноманигорон ба матни қонун ворид карда шудааст.
Нуриддин Қаршибоев, раиси Анҷумани миллии расонаҳои мустақили Тоҷикистон, ки дар таҳияи пешнависи «Қонуни матбӯъоти даврӣ ва дигар воситаҳои ахбори омма» ширкати фаъъол дошт, тасвиби санади феълиро дар муқоиса бо қонуни қаблии матбуъот гоме ба пеш арзёбӣ кард.
Ҳамзамон, оқои Қаршибоев гуфт, ки дар муқаррароти марбут ба сабти номи расонаҳо ва нашрияҳо таноқузҳое ба чашм мехурад.
Оқои Қаршибоев гуфт, ки дар бархе аз бандҳои қонуни ҷадиди матбӯъот таноқузҳое ба мушоҳида мерасанд
Масалан, ба гуфтаи вай, дар қисми 4-и моддаи 7 омадааст: «Воситаҳои ахбори умум (расонаҳо) метавонанд ҳамчун зертобеъи (шуъбаи) шахси ҳуқуқии дигар амал кунанд». Аммо дар моддаи 10-и ин қонун таъкид шудааст, ки онҳо «имкон доранд ба унвони шахси ҳуқуқӣ сабти ном шаванд.»
Тибқи қонуни ҷадид, расонаҳо ё васоили иттилоърасонии умумии Тоҷикистон дар «равзанаи ягона»-и Кумитаи молиёт ё Вазорати адлия сабти ном шуда, сипас, аз ҷониби Вазорати фарҳанг «ба ҳисоб гирифта» мешаванд.
Дар ҳамин ҳол, Сӯҳроб Шарифов, намояндаи порлумон, гуфт, ки дар ҳеч кишвари ҷаҳон қонуни комили матбӯъот вуҷуд надорад ва мумкин аст, қонуни ҷадиди Тоҷикистон низ ҳадафи интиқодҳои рӯзноманигорон қарор бигирад.
Аз сӯйи дигар, оқои Шарифов гуфт: «Ба назари ман, дар ягон моддаи ин қонун барои фаъъолияти журналистҳо (рӯзноманигорон) маҳдудияте вуҷуд надорад. Журналистони тоҷик бояд дар ҳолатҳои зарурӣ аз манофеъи давлати худ дифоъ кунанд.»
Қонуни феълии Тоҷикистон, ки фаъъолияти рӯзноманигорон, матбӯъот ва расонаҳоро танзим мекунад, дар моҳи декабри соли 1990, дар замони Шӯравӣ, ба тасвиб расида ва тайи 20 соли ахир 5 маротиба ислоҳ шудааст.
Ба гуфтаи соҳибназарон, тарҳи қонуни ҷадид низ бар мабнои қонуни мусавваб дар замони Шӯравӣ таҳия шудааст. Масалан, бархе аз моддаҳои қонуни қаблӣ аз тарҳи нав хориҷ ва муқаддима ва моддаҳои тозае бар он афзуда шудаанд. Бархе аз бандҳои қонуни пешин низ таҳрир шудаанд.
Қаблан иддае аз рӯзноманигорон гуфта буданд, ки дар тарҳи ин қонун дар заминаи сабти номи расонаю нашрияҳо ва дастрасӣ ба иттилоъот ибҳомоте ба мушоҳида мерасад.
Ҳамчунин, гуфта мешуд, ки дар ин лоиҳа мақоми ҳуқуқии сойтҳои интернетӣ ба унвони расонаи хабарӣ мушаххас нашудааст, ҳарчанд сойтҳои зиёде ҳастанд, ки гузоришу хабар таҳия мекунанд ва таҳиякунандагони онҳо рӯзноманигор маҳсуб мешаванд.
Дар солҳои 2001, 2005 ва 2008 бархе аз созмонҳои рӯзноманигорӣ бо ҳимояти созмонҳои байналмилалӣ тарҳҳои ҷудогонаи қонуни матбӯъотро таҳия карда буданд, аммо давлат аз онҳо ҳимоят накард.
Источник: http://www.bbc.co.uk/tajik/news/2012/12/121212_ea_mm_press_law_adoption.shtml